Klimaat

Leestijd 22 min. 
Het is de bedoeling om inzicht mee te geven in de klimaatproblematiek. Bij discussie over cijfers krijg je andere uitkomsten. Vermoedelijk liggen de uitkomsten niet al te ver van elkaar en blijft inzicht overeind. Geld en Democratie 1 december 2020.

Teken de petitie https://www.burgerberaadklimaat.nu voor een ambitieus Burgerberaad Klimaat en Milieu!

Kunnen we besluiten tot beperking van de opwarming van de aarde tot 1,5 graad? Het Burgerberaad helpt. Lees de Burgerberaadpagina.
Is uitvoering van adekwaat klimaatbeleid betaalbaar? Ja! Lees voor de werking van het geldstelsel en de mogelijkheden van geldschepping de Samenvatting geldschepping

URGENTIE NOS 20.00 uur journaal 4 maart 2021 https://www.npostart.nl/nos-journaal/04-03-2021/POW_04819833  2030 wordt genoemd als het eerste jaar waarin zoveel broeikasgas in de atmosfeer gebracht zou kunnen zijn, dat de aarde 1,5 graad opwarmt. 

Inhoud
SAMENVATTING
OPWARMING
KOOLSTOFBUDGET
URGENTIE HOOP EN TOEKOMSTPERSECTIEF het afschakelscenario
URGENDA en EXTINCTION REBELLION
HET SOCIAAL CONTRACT

SAMENVATTING
Er is HOOP EN TOEKOMSTPERSPECTIEF
Als we het willen staat er een wereld van hoop en perspectief voor de deur. Van wereldweide samenwerking, inclusiviteit, overvloed, sociale, ecologische en economische rechtvaardigheid, van waarheid. De waardesamenleving. Lees het stukje over hoop en perspectief verderop deze pagina.

Het begint met "vertel de waarheid".
In 2015 wordt het akkooord van Parijs gesloten. Alle landen die het akkoord hebben ondertekend hebben beloofd om zich in te spannen om de opwarming van de aarde onder de 2°C  te houden en te streven naar een beperking tot 1,5 °C. Een samenvatting van het rapport. https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_SPM_version_report_LR.pdf 
De Verenigde naties (VN) maakt jaarlijks een rapport op waarmee het akkoord van Parijs wordt gemonitord. De VN laat het verschil zien in ambitie van het akkoord van Parijs en wat er in werkelijkheid gebeurd. Je kunt zien of regeringen en bedrijven voldoende  maatregelen nemen om binnen de afspraken van het akkoord te blijven. 
De samenvatting van het GAP rapport https://www.unep.org/emissions-gap-report-2020  https://www.unep.org/emissions-gap-report-2020 
compliance with the 1.5°C goal of the Paris Agreement will require reducing consumption emissions to a per capita (person) lifestyle footprint of around 2–2.5 tCO2e by 2030.
Het staat er een beetje moeilijk, maar het betekent dat onze voetafdruk per persoon wereldweid bij elkaar opgeteld niet hoger mag zijn in 2030 dan dat de natuur kan verwerken. Dan moeten we klimaatneutraal zijn.

De klimaatwet komt voort uit ondertekening van het akkoord van Parijs.  
https://wetten.overheid.nl/BWBR0042394/2020-01-01 
"Teneinde deze doelstelling voor 2050 te bereiken streven Onze Ministers die het aangaat naar een reductie van de emissies van broeikasgassen van 49% in 2030 en een volledige CO2-neutrale elektriciteitsproductie in 2050".
Je kunt de wet zo lezen dat het voorkomen van 1,5 graad opwarming van de aarde centraal staat! Maar dat doen we niet!
De klimaatwet wordt zo uitgelegd,  dat de jaartallen 2030 en 2050 centraal staan met bijbehorende doelen.  
De politiek zet wetenschap om in beeldvorming. Gebruikt wetenschap waar het haar uitkomt en maakt er van dat we pas in 2050 klimaatneutraal hoeven te zijn en alleen waar het de electriciteitsproductie aangaat. 
De RES (regionale energie strategie), uitvoeisel van de klimaatwet, provincie, gemeenten (bv het Rotterdams klimaatakkoord), regering en parlement adviserende organisaties als Sociaal Enonomische Raad en Planburo voor de leefomgeving, kijken allemaal naar de doelen in de klimaatwet. Stellen ook 2030 en 2050 centraal.
Door dit te doen worden de laatste ontwikkelingen in klimaatwetenschap niet meegenomen. Die laat zien dat opwarming sneller gaat dan eerder gedacht en medio 2033 er zo veel broeikasgas in de atmosfeer is gebracht, dat de aarde 1,5 graad opwarmt. Er wordt gerommeld met cijfers.
Wetenschappers verbonden aan Extinction Rebellion hebben berekend dat het geen 2033 moet zijn maar dat 2028 meer waarschijnlijk is. Urgenda houdt het op 2030 klimaatneutraal.
We hebben wereldweid een verantwoordelijkhed naar elkaar en naar de generaties na ons. Klimaat houdt niet op bij de grens. Ook niet bij politiek.
Zet 1,5 graad opwarming centraal en doe wat nodig is. Nu!
Het begint met het vertellen van de waarheid. Eerlijke voorlichting naar burgers en bedrijven en politiek zelf.

Waar de politiek er niet uit komt biedt een Burgerberaad uitkomst.

David Attenborough Climate Change - The Facts https://www.bbc.co.uk/programmes/m00049b1

Het ontbreekt aan een apart ministerie voor klimaat, sociale en ecologische en economische rechtvaardigheid, milieu en klimaat. 

 

Waarom maken zo veel mensen zich druk over de opwarming van de aarde en verlies van biodiversiteit?

OPWARMING 
Opwarming is al een tijd gaande en heeft nu al een verwoestend effect op gemeenschappen en ecosystemen over de hele wereld. De gevolgen van opwarming van de aarde boven de 1,5 graad is volgens een groot deel van de wetenschappers destructief voor het leven op aarde en mede het gevolg van het uitstoten van broeikasgassen als CO2, methaan en stikstofoxide door de mens. https://www.hier.nu/themas/klimaatverandering/wat-heeft-stikstof-met-het-klimaat-te-maken 

Kunnen we er wat aan doen? De VN, regeringen, wijzelf?
Opwarming van het klimaat wordt voor een deel veroorzaakt door menselijk handelen. Verbranding van fossiele brandstoffen, veelteelt, kappen van regenwoud...... Daar kunnen we wat aan doen!

We praten er al een tijdje over
De Club van Rome
(waar ook prinses Beatrix deel van uitmaakt) https://nl.wikipedia.org/wiki/Club_van_Rome kwam in 1968 voor het eerst bij elkaar en het onderzoekt de samenhang van de wereldproblemen (bevolkingsgroei, voedselproductie, industrialisatie, uitputting natuurlijke hulpbronnen, vervuiling). De Club van Rome kreeg in één klap bekendheid met het rapport De grenzen aan de groei dat in 1972 werd uitgebracht. Eind 2018 bood de Club aan het Europees Parlement haar klimaatnoodplan aan, met tien dringende actiepunten.
De eerste klimaatconferentie georganiseerd door de Verenigde Naties werd georganiseerd in Berlijn in 1995 (COP 1).
The United Nations Climate Change Conferences are yearly conferences held in the framework of the United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC). They serve as the formal meeting of the UNFCCC Parties (Conference of the Parties, COP) to assess progress in dealing with climate change, and beginning in the mid-1990s, to negotiate the Kyoto Protocol to establish legally binding obligations for developed countries to reduce their greenhouse gas emissions.[

Akkoord van Parijs 12 december 2015 (COP21)
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:22016A1019(01) 
Samenvatting voor beleidsambtenaren https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_SPM_version_report_LR.pdf 
In 2015 hebben alle landen in het Akkoord van Parijs beloofd om zich in te spannen om de opwarming van de aarde onder de 2°C  te houden en te streven naar een beperking tot 1,5 °C. Het IPPC rapport geeft aan dat verwacht wordt dat opwarming van de aarde met 1,5 graden bereikt zal zijn rond 2040. Het Parijs akkoord gaat uit van een beperking van opwarming tot 2 graden. Gaat er vanuit dat dat bereikt zal zijn rond 2050, mits we voldoende tegenmaatregelen nemen.
De atmosfeer van de aarde is in 2020 als gevolg van menselijke activiteit al met 1,1 °C opgewarmd. Nog 0,4 graden te gaan. 

Het akkoord van Parijs heeft in Nederland geleid tot de klimaatwet en de RES Regionale Energie Strategie
https://wetten.overheid.nl/BWBR0042394/2020-01-01 
"Teneinde deze doelstelling voor 2050 te bereiken streven Onze Ministers die het aangaat naar een reductie van de emissies van broeikasgassen van 49% in 2030 en een volledige CO2-neutrale elektriciteitsproductie in 2050".

Regionale Energie Strategie
https://regionale-energiestrategie.nl/default.aspx 
Één van de afspraken is dat 30 energieregio’s in Nederland onderzoeken waar en hoe het best duurzame elektriciteit op land (wind en zon) opgewekt kan worden. Maar ook welke warmtebronnen te gebruiken zijn zodat wijken en gebouwen van het aardgas af kunnen. Waar is ruimte en hoeveel? Zijn de plekken maatschappelijk gezien acceptabel en financieel haalbaar? In een Regionale Energiestrategie (RES) beschrijft elke energieregio zijn eigen keuzes. Het Nationaal Programma RES ondersteunt de regio's bij het maken van de RES.

Er wordt op dit moment, 30 november 2020 nog geen rekening gehouden met het voortschrijdende inzicht dat rond 2028 ons koolstofbudget is opgebruikt.

Behalve dat de aarde opwarmt, is er ook sprake van verlies van biodiversiteit en aantasting van ecosystemen 
Het in 2019 verschenen rapport van het Intergouvernementeel Platform voor Biodiversiteit en Ecosysteemdiensten (IPBES) onderdeel van de Verenigde Naties, toont aan dat de biodiversiteitscrisis net zo ernstig is als de bedreigingen van klimaatverandering. De belangrijkste directe oorzaken van biodiversiteitsverlies zijn biotoopverandering, directe exploitatie (vooral visserij, jacht en boskap), invasieve exoten, verontreiniging (waaronder vermesting).
Aantasting van ecosystemen, lucht, water en bodem, door vervuiling vormen een enorme bedreiging. Plastic soep, verzuring van oceanen.... Broeikasgassen zijn in feite ook vervuiling.

Door de “biologische uitroeiing” van de wilde fauna die de laatste decennia heeft plaatsgevonden, stevenen we wellicht af op de zesde grote uitstervingsgolf in de geschiedenis van de aarde.

De samenvatting van het IPBES (Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services  ) rapport over biodiversiteit en ecosystemen. https://ipbes.net/sites/default/files/2020-02/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers_en.pdf 

Monitoring, doen we wel genoeg?
Wat zegt de Verenigde Naties
De VN maakt jaarlijks een rapport. Het GAP rapport https://www.unep.org/emissions-gap-report-2020  de samenvatting https://www.unep.org/emissions-gap-report-2020 laat het verschil zien in ambitie van het akkoord van Parijs en wat er in werkelijkheid gebeurd. Je kunt zien of regeringen en bedrijven voldoende  maatregelen nemen om binnen de afspraken van het akkoord te blijven. 
compliance with the 1.5°C goal of the Paris Agreement will require reducing consumption emissions to a per capita lifestyle footprint of around 2–2.5 tCO2e by 2030.
Het staat er een beetje moeilijk, maar het betekent dat onze voetafdruk per persoon wereldweid bij elkaar opgeteld niet hoger mag zijn in 2030 dan dat de natuur kan verwerken. Dan moeten we klimaatneutraal zijn. Zie hieronder onder "urgentie en toekomstperspectief".
Voor Nederland betekent dat dat onze gemiddelde voetafdruk circa 4 x kleiner dient te zijn in 2030 dan dat die nu is.
De belangrijkste punten uit het GAP report https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34461/EGR20KM.pdf?sequence=17 
In 2019, total greenhouse gas emissions, including land-use change, reached a new high of 59.1 gigatonnes of CO2 equivalent (GtCO2e).
The levels of ambition in the Paris Agreement must be roughly tripled for the 2°C pathway and increased at least fivefold for the 1.5°C pathway. In het Nederlands: de broeikasgasemissie wereldweid is nog nooit zo hoog geweest als in 2019. 59,1 gigaton. Om de doelstellingen van het Parijsakkoord te kunnen halen dienen de inspanningen om opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad dient de inspanning te worden vervijfvoudigd.
De klimaatklok tikt door!
https://www.mcc-berlin.net/en/research/co2-budget.html Het ICCP rapport https://www.ipcc.ch/sr15/ ligt er aan ten grondslag. Het Mercator research Institute laat in een visuele weergave van de tijd met gebruik van een CO2 klok zien hoeveel tijd nog rest.  Met de knoppen rechts en links boven in de klok kun je schakelen naar 1,5 of 2 graden opwarming. Er rest nog 6 jaar totdat de hoeveelheid boeikasgassen in de lucht de aarde met 1,5 graad opwarmt. De klok is bijgewerkt met gegevens tot 2018. Inmiddels is alleen maar meer broeikasgas in de atmosfeer terecht gekomen en komt het moment dat het koolstofbudget is opgebruikt dichterbij.
Er wordt aangegeven dat er tijd nodig is voor de natuur om te reageren op de hoeveelheid broeikasgas in de atmosfeer. Het moment van daadwerkelijke opwarming loopt er achteraan.
https://ccpi.org/ Climat Change Performing Index

NOS journaal 12 december 2020 12.08 minuut. 5 jaar na Parijs. De opwarming van de aarde met 1,5 graad gaat sneller dan voorspeld en wordt mogelijk rond 2030 verwacht. 
https://www.npostart.nl/nos-journaal/12-12-2020/POW_04508551
Vlaamse publieke omroep VRT
https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2020/12/11/waar-staan-we-op-de-vijfde-verjaardag-van-het-klimaatakkoord-van/

Wat maakt het nou uit 1,5 of 2 graden verschil?
https://milieudefensie.nl/actueel/1-5-graad-of-2-graden-opwarming-wat-maakt-het-nou-uit?utm_source=nieuwsbrief&utm_medium=email&utm_content=verschilanderhalf_tweegraden&utm_campaign=nieuwsbrief-2020-nov 
Uit onderzoek blijkt dat 2 graden rampzalige gevolgen heeft voor mens, dier en natuur. 
Het verschil tussen 1,5 graad en 2 graden is vooral de onomkeerbaarheid. Bij 2 graden verwacht de wetenschap een kantelpunt te bereiken: er worden processen in gang gezet die het onmogelijk maken om de opwarming van de aarde nog terug te draaien. 
Mark Lynus laat in zijn boek Zes Graden https://www.zesgraden.nu/ zien wat de gevolgen per graad opwarming zijn. In een notendop https://zesgraden.nl 

Waar gaat het aan op? De 4 grootste uitstootgebieden.
https://wibnet.nl/natuur/klimaatverandering/wat-stoot-het-meeste-co2-uit 
Energie, 32 miljard ton CO2, verreweg het grootste deel van de stroom die wereldwijd wordt verbruikt nog opgewekt door olie en gas te verbranden. 
Industrie, 3,25 miljard ton, afkomstig van de verbranding van fossiele brandstoffen
Landbouw 165 miljoen ton, het leeuwendeel van de CO2-uitstoot van de landbouw afkomstig van de productie van vlees, met name rundvlees.
Afval 26,7 miljoen ton, verbranden, storten en composteren.

URGENTIE EN TOEKOMSTPERSPECTIEF
Wat kunnen we nog doen straks als het budget op is? Kunnen we dan straks niets meer doen? 
De urgentie mag voldoende duidelijk naar voren komen als we niet in 2050 maar al in 2025-2028-max 2035 in een CO2 neutrale samenleving willen leven. Het gaat allang niet meer om onze kinderen of kleinkinderen, maar ook om ouders en grootouders van nu!
Wat is dan ons perspectief

KOOLSTOFBUDGET
Ons koolstofbudget. Hoeveel broeikasgassen als CO2 kunnen we nog uitstoten voordat die 1,5 graad opwarming is bereikt en wanneer bereiken we dat punt?
https://www.carbonbrief.org/analysis-why-the-ipcc-1-5c-report-expanded-the-carbon-budget
The IPCC’s new SR15 significantly revises these numbers. It raises the budget for a 66% of avoiding 1.5C to 420GtCO2 – or 10 years of current emissions. Het rapport is uit 2018. De 10 jaar zijn in 2028 voorbij. 
Het is interessant te zien hoe taalkundig wordt gejongleerd met allerlei definities en hoe het koolstofbudget de afgelopen jaren is opgerekt. 
Welke uitstoot is er jaarlijks wereldweid?
https://www.epa.gov/ghgemissions/global-greenhouse-gas-emissions-data  
https://www.unep.org/emissions-gap-report-2020 
Uit het GAP report. Global GHG emissions continued to grow for the third consecutive year in 2019, reaching a record high of 52.4 GtCO2e (range: ±5.2) without land-use change (LUC) emissions and 59.1 GtCO2e (range: ±5.9) when including LUC
Wanneer moeten we naar hoeveel uitstoot toe?
Boven aan blz 9. "By 2030, emissions need to be 15 GtCO2e (range: 12–19 GtCO2e) lower than current unconditional NDCs imply for a 2°C goal, and 32 GtCO2e (range: 29–36 GtCO2e) lower for the 1.5°C goal." 
De uitstoot ligt dan wereldweid op 27Gt

Koolstofbalans
Nee, het is niet zo dat we niets meer kunnen doen als we in een CO2 neutrale tijdperk leven. Bossen, oceanen nemen ook CO2 op. Het gaat er om dat we niet meer CO2 produceren dan de natuur op kan nemen (migitatie) of dan we af kunnen vangen en op kunnen slaan (adaptatie). De balans moet 0 zijn.
https://wibnet.nl/natuur/klimaatverandering/wat-stoot-het-meeste-co2-uit 
Niet al het CO2 dat we uitstoten, komt in de atmosfeer terecht. Uit berekeningen blijkt dat de oceanen zo’n 30 procent van het uitgestoten kooldioxide opnemen, terwijl bomen en planten circa 25 procent voor hun rekening nemen. Ongeveer 45 procent van het CO2 dat we uitstoten, komt dus in de atmosfeer terecht en draagt zo bij aan het broeikaseffect en de opwarming van de aarde. Er is onderzoek nodig naar de grenzen van de opnamecapaciteit. 

Grofweg zo'n 55% van wat we nu uitstoten staat dan gelijk aan het koolstofbudget voor na 2025/2028/2035. Als we klimaatneutraal zijn. Dat komt neer op 30Gt per jaar. Dat ligt dicht bij de 27Gt die uit het koolstofbudget voor 2030 komt rollen in het stukje koolstofbudget.

Voor eigen rekening bedenken we nog het volgende.
Stel er is in het geheel geen rekening gehouden met wat de aarde zelf kan verwerken aan CO2. De uitstoot wereldweid in 2019 lag op 59 Gt. Blijft de uitstoot rond de 55Gt en is de aarde in staat om daarvan ca 55% op te nemen, draagt 25Gt jaarlijks bij aan opwarming van de aarde. Dan zou het koolstofbudget opgebruikt zijn in 17 jaar. Kom je vanaf 2018 op het jaar 2035 waarop de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer voldoende is om de aarde met 1,5 graad op te warmen. Dat is dan ook het jaar om klimaatneutraal te zijn. De range voor klimaatneutraal zou dan komen te liggen tussen het jaar 2028 en 2035. Waar het over beperking van opwarming tot 1,5 graad, gaat is 2050 niet in beeld. 

Extinction Rebellion laat zien hoe zij aan kimaatneutraal 2025 komen
In het verhelderende document waarom wil Extinction Rebellion dat Nederland in 2025 klimaat neutraal is!  laat XR zien waarom zij 2025 nemen als richtsnoer voor een CO2 neutrale wereld.
Extinction Rebellion staat niet alleen. Wetenschap duidt de noodtoestand. https://extinctionrebellion.nl/de-noodtoestand/ 

Wat kunnen wij zelf doen? Hoe ziet onze persoonlijke voetafdruk er uit? Hoeveel CO2 mogen we eigenlijk per dag uitstoten?  
170 wetenschappers https://www.voetafdruk.eu/nieuws/manifest5voorstellenvoornederlandnacorona.pdf De voetafdruk
https://voetafdruknederland.nl/ Uitgedrukt in oppervlakte. Iedereen heeft een stukje van de Aarde nodig om te leven.  Dit stukje is nodig om bijvoorbeeld je voedsel te verbouwen, je huis te verwarmen, je afval te laten verwerken, je kleding te produceren of naar je werk te reizen. Per persoon hebben we op Aarde ongeveer 2,5 voetbalvelden beschikbaar. De gemiddelde Nederlander gebruikt er wel 8.

Het boekje "How bad are bananas" van Mike Berners-Lee geeft in zicht in onze eigen voetafdruk en laat zien wat we zelf kunnen doen en het is ook nog een leuk boekje om te lezen. De berekening van de voetafdruk is uitgedrukt in CO2 waarin ook de andere broeikassen als methaan worden meegenomen.  Deze zijn omgerekend naar eenheden CO2 uitstoot.
In het koolstofbudget laat Mike zien hoeveel CO2 per mens op aarde kan worden gebruikt.

Het persoonlijk koolstofbudget
Even grof. het koolstofbudget dat we met alle mensen op aarde hebben is 420Gt (1 gigaton = 1 miljard ton). Delen we dat door het aantal inwoners op aarde, 7,7 miljard mensen, kom je op 54,5 ton per persoon. Dat is het budget voor een ieder tot aan het punt dat we de 1,5 graad opwarming bereiken. 
Afhankelijk van hoeveel je gebruikt kun je er kortere of langere tijd mee doen. Gebruik je meer, gaat dat ten koste van het budget van anderen. Solidariteit is hier in het geding.

Gemiddeld in de wereld gebruiken we 7 ton CO2 per persoon per jaar. Dat is 54 miljard ton (dat is hetzelfde als GT gigaton) per jaar. Dan zijn we in 7,7 jaar door ons budget heen. Vanaf 2018 gerekend is dat in 2025. In 2035 als er niet gerekend zou zijn met opname door de natuur zelf.
Waar zitten wij in dat gemiddelde gebruik? Een gemiddelde Engelsman gebruikt in 2019 13 ton per jaar en soepeert zijn budget dus al op in 4,15 jaar. In 2022 is het zover. Een Amerikaan gebruikt in enkele dagen het gebruik dat een Nigeriaan in een jaar gebruikt.

Waar moeten we naar toe?
Gemiddeld verbruik per Nederlander was in 2016 11,5 ton per jaar. https://nieuwscheckers.nl/nieuwscheckers/nederlandse-co2-uitstoot-per-inwoner-is-niet-hoogste-van-europa/ 
Is de opnamecapaciteit van de wereld ca 30 gton per jaar. Zijn er 7,7miljard mensen = 3,9 ton per jaar of 10,7kg per dag. Daar zit wel alles in. Voedsel, kleding, onderdak, verwarming, vervoer, productie in fabrieken elders, energieverbruik... 

Wat betekent dat voor u en voor mij? Voor onze dagelijkse praktijk. Waarmee stoten we broeikasgassen uit? Waar kunnen we besparen? 
Dan wil je natuurlijk weten hoe onze levensstijl zich daar toe verhoudt? Welk handelen betrekking heeft op uitstoten van koolstof. Wel, bijna alles wat we doen heeft verband met het uitstoten van CO2, heeft een voetafdruk. Het boekje van Mike Berner Lee leest makkelijk en geeft in 1 uur tijd een wonderlijk goed inzicht in uw CO2 gerelateerd gedrag en laat zien waar u kunt besparen.

Zo heeft een groot glas water uit de kraan of het verzenden van een kleine e-mail een voetafdruk van 0,2 gram CO2. Als je lokaal voedsel eet, in het seizoen, kun je voor 550kg CO2 uitstoot per jaar eten. Brood  250kg CO2 per jaar. Hij drinkt voor 18kg CO2 het hele jaar kraanwater. Gebotteld water heeft een voetafdruk die 1000 maal hoger ligt.
1 mijl met een electrische auto: 180 gram, gemiddelde niet electrisch auto: 530 gram. De bus 46 gram, trein (2e klas) 80 gram, fiets 40 gram (als je voor de energie die nodig is banaan eet)............ Vliegen vanaf Londen naar Hong Kong en terug heeft een persoonlijke CO2 afdruk van 4,5 ton. Meer dan de helft van ons persoonlijk jaarbudget.
Een 200 gr vegan burger 360gr CO2, met kaas 630gr.  Lokale kip 760gr.  Varken 2kg. Schaap 4,3kg.  Een steak van 2 ons: lokale koe 5,8kg CO2 en 17,8 kg als de koe op voormalig regenwoud heeft gegraasd. 
Afval: een gemiddelde vuilniszak brengt 590gr CO2 uitstoot met zich mee.
Mike heeft gekozen voor een voetafdruk van 5000kg.

Wat we makkelijk zelf kunnen bijdragen: niet vliegen, de auto zo veel mogelijk laten staan, deel er een met een aantal mensen. Loop. Fiets. Eet lokaal voedsel, drink kraanwater, je sokken strijken, kun je beter niet doen.............. Als je weet hoe het moet is het ineens helemaal niet zo moeilijk!

Wat kunnen we gewoon blijven doen straks na 2030?
Net als in coronatijd blijven essenciële delen van onze samenleving in tact. We hebben toegang tot en kwalitatief goed voedsel nodig, onderwijs, zorg, kennis, wonen, politie, brandweer, hebben prioriteit.

Inmiddels worden, zo geeft Triodos aan, in Nederland 4,6 van de 7,9 miljoen huishoudens, de NS, gemeente Rotterdam, alle electrische auto's die in Rotterdam op straat opladen van duurzaam opgewekte energie voorzien,

Allemaal zaken die het leven leuk, interessant, boeiend en de moeite waart maken, met een keine voetafdruk.
Een voetreis naar Rome, een fietsvakantie naar Overijssel kan nu en straks ook nog. We kunnen zo naar het strand, naar de bossen. We kunnen sporten, lezen, elkaar blijven ontmoeten. We kunnen het onderwijs in stand houden en kennis blijven opdoen. We kunnen muziek blijven maken, naar het theater, dansen, lezen. 

Waar de voetafdruk groter wordt dient te worden omgeschakeld. Daarom gaat ons leven er ook anders uitzien, maar niet perse minder leuk.
    Landbouw en veeteelt wordt weer lokaal uit de eigen omgeving, niet uit kassen die worden opgewarmd met verbranding van fossiele brandstoffen.
Lokaal betekent dat kennis en ervaring lokaal beschikbaar blijft. Kleinschalig betekent dat die kennis en ervaring breed gedeeld wordt. Dat borgt zelfredzaamheid. 
    Wonen doen we straks in goed geisoleerde huizen die energie opleveren en niet gebouwd zijn voor 25 jaar maar voor honderden jaren. 
    Een deel van de energie die we gebruiken wordt inmiddels fossielvrij opgewekt.  Er komen windmolenparken, we hebben zonnepanelen.
    De trein rijdt inmiddels op windenergie. Auto's worden deelauto's en vliegen doen we voorlopig minimaal.
    Er past een economie bij die rekening houdt met ecologische- klimatologische grenzen en natuurlijk met sociale grenzen. Een bekend voorbeeld is de donut economie van Kate Rayworth. Er wordt nagedacht: overnamekandidaten voor bijvoorbeeld Hoogovens denken na over staalproductie met fosssielvrij geproduceerd waterstof. Met fossielvrije productie (denk ook aan grondstofwinning, transport, productie en verwerking van het product na de levensduur) kunnen we het leven verrijken. Maken we productie circulair, hebben we niet steeds meer grondstoffen nodig.
    De financiering van de samenleving gaat er anders uitzien. Solidair zijn willen we wel, maar is het ook betaalbaar? De euro lijkt hier niet houdbaar.
Politici verschuilen zich achter het geldstelsel. Het ontwerp van ons geldstelsel vereist een situatie van voortdurende economische groei. Een dwang die haaks staat op de noodzaak en de enorme opgave om CO2 uitstoot te minimaliseren. Een paradigmaverschuiving is nodig. Het geldsysteem moet in de toekomst ook kunnen functioneren bij economische krimp. Dat kan alleen met geldschepping die niet meer is gebaseerd op schuld. De Samenvatting geldschepping op deze website laat zien welke vormen van geldschepping passen in de samenleving van morgen waarin er altijd genoeg geld is op de juiste plek en waarvan uit je deze ideeën kunt belonen.
Belemmerend is ook een dominerend verdienmodel. Een idee kan heel goed zijn en als terurn on investment een duurzame aarde opleveren, maar het idee moet wel kunnen concurreren. Dat rendementsdenken mag niet overheersen. 
Een voorbeeld is versterking van de biodiversiteit door bloeiende akkerranden te herintroduceren. Het kost boeren geld, zij willen wel maar het past niet in het verdienmodel. Zij kunnen biodiversteit niet op een markt verkopen. Hetzelfde hebben we gezien met de opkomst van wind- en zonneenergie. De ontwikkeling werd jarenlang vertraagd doordat zonneenergie niet kon concurreren met olie. We moeten wel bedenken dat de oorzaak ligt bij het ontbreken van politiek draagvlak. Het waren en zijn allemaal poltieke keuzes. Bedrijfsleven stuurt de politiek waar het andersom zou moeten zijn.

Er zijn ideeën genoeg. Er is kennis voldoende. Maar het gaat niet allemaal vanzelf. Politiek en bedrijfsleven moeten mee, wereldweid. Dat is in Nederland al niet makkelijk, laat staan in de rest van de wereld. 

Het afschakelscenario
De wal keert het schip. Klimaat past zich niet aan de politiek of onze economie aan. De economie, de wet, het geldstelsel, ons gedrag zal zich moeten aanpassen aan alles wat nodig is om binnen de klimaatdoelen te blijven.
Al naar gelang we tussentijds de klimaatdoelen niet halen, zullen kleinere of grotere delen van onze samenleving geheel of gedeeltelijk stil gelegd worden, totdat die delen zijn omgevormd en het klimaat niet langer schaden.
Het platform over de voetafdruk in Nederland https://platformdse.org benoemd het afschakelscenario met de woorden "rationing" of "quotering". Onder die noemer is er breed met de politiek over gesproken. Niet alleen in Nederland, maar bv. ook in het Britse parlement. Ecologisch en sociaal rechtvaardige instrumenten als invoering van een persoonlijk koolstofbudget zijn voorgelegd. Christian Felber beschrijft het in het boek "Ware Winst".
Afschakelen is dus breed gedeeld met de politiek, maar in het bedrijfsleven en onder burgers is het nog nauwelijks onderwerp van gesprek.
Burgers voelen aan hun water wat er aan de hand is. Zij informeren elkaar en vormen bewegingen die politiek en bedrijfsleven informeren. Greenpeace, milieudefensie, fossiel vrij, grootouders voor het klimaat, friday's for future......   We pakken er 2 uit.

URGENDA en EXTINCTION REBELLION
Urgenda

In het streven naar een betrouwbaar en betaalbaar energiesysteem in 2030, zonder gebruik te maken van olie, kolen en gas en dus zonder CO2 uitstoot door verbranding, zonder kernenergie en biomassa, komt  Urgenda al in 2012 met het boekje "100% duurzame energie in 2030". https://www.urgenda.nl/visie/rapport-2030/
Anders wonen, wonen zonder energierekening.
Anders van A naar B, schoner stiller en met andere energie.
Anders eten, meer plantaardig, regionaal, seizoensgebonden.
Anders produceren, naar een circulaire, bio-based industrie, op duurzame energie.
Anders energie opwekken, veel wind en zon.
Presentatie, samen met 700 organisaties, van het 54 puntenplan 2019 https://www.urgenda.nl/themas/klimaat-en-energie/40-puntenplan/ 25% CO2 reduceren voor eind 2020.

Urgenda doet. 
Plant 1 milioen bomen. https://www.urgenda.nl/miljoen-gratis-bomen-voor-klimaat-en-biodiversiteit-heel-nederland-kan-meedoen/ 
Goed voor de koe, biodiversiteit en klimaat 1001 hectare kruidenrijk grasland. https://1001ha.nl/ 
Maakt zelf een begin met  energie- en klimaat neutraal wonen. https://www.urgenda.nl/themas/bouw/ en https://www.urgenda.nl/themas/bouw/energieneutrale-huizen/ 

“Het kan, er zijn geen technische belemmeringen, maar nu moeten we het ook willen”, zegt Urgenda directeur Marjan Minnesma. 
Jarenlang is vooral veel tijd verloren met het voeren van processen waar we elkaar ook konden omarmen. Het kan alsnog.

Extinction Rebellion (XR) 
Er valt nog wel wat aan te merken op het IPPC rapport.
Het IPPC houdt geen rekening met het ontdooien van de permafrost en het potentiële vrijkomen van methaan uit draslanden, wat een hap van tot wel 100 Gton uit het budget zou nemen. 
Nationale overheden doen het al niet veel beter. In nationale berekeningen wordt bijvoorbeeld geen rekening gehouden met uitstoot elders als gevolg van de invoer van producten en met niet-territoriale uitstoot door de internationale lucht- en scheepvaart.

De huidige voorraden olie kunnen niet opgemaakt worden. Overheden rekenen zich rijk als zij 2050 aanhouden als jaar voor een CO2 neutrale wereld, zo geeft XR aan. Daarom vraagt zij om aanpassing van klimaatscenario’s die nu door overheden worden aangehouden en komt zij met een eis van een CO2 neutrale wereld in 2025. 

Nogmaals: In het verhelderende document waarom wil Extinction Rebellion dat Nederland in 2025 klimaat neutraal is! laat XR zien waarom zij 2025 nemen als richtsnoer voor een CO2 neutrale wereld. 

HET SOCIAAL CONTRACT
Met minder werk verdwijnen banen. Geen werk, betekent voor veel mensen: je hypotheek niet meer kunnen betalen, je huis niet meer kunnen verwarmen, op straat komen te staan met je gezin, naar de voedselbank……….
Er dient altijd geld genoeg te zijn om de huur te kunnen betalen, voedsel te kunnen kopen. Het sociaal contract dient opengebroken te worden. Werk beter verdeeld. We kunnen er wederkerigheid tegenover stellen, allemaal iets doen wat de samenleving als geheel ten goede komt.

Overheid
Minder bedrijvigheid, minder banen, betekent minder belastingopbrengsten. Het budget van de overheid komt in het geding. De kosten van ouderenzorg en gezondheidszorg gaan nog sterk oplopen. Is er nog wel geld genoeg straks om alles te kunnen betalen? Misschien kunnen wij het nog wel betalen, maar hoe zit dat met de minder rijke landen?

Solidair
We moeten ook solidair zijn met Zuid-Europa en andere delen in de wereld waar armoede heerst. Waar geen geld is voor voldoende voedsel, laat staan voor klimaatmaatregelen.

Corona
De Corona crisis heeft ons geleerd dat geld geen rol hoeft te spelen als onze gezondheid op het spel staat. Dat de economie voor een groot deel stilgelegd kan worden zonder dat we daar nou "al te veel" van gemerkt hebben. Dat politieke besluitvorming heel snel kan als het nodig is.

Overheid, politiek, industrie en het bankwezen in dienst van de aarde en de mensheid
Overheid, politiek, industrie, financieel stelsel….. het staat allemaal in dienst van de mensheid en niet andersom. De politiek bepaald de spelregels, maakt de wetgeving. Doet dat nog te veel over de hoofden van de burgers heen en bedient vooral het bedrijfsleven. Het geldstelsel, de financiele industrie heeft een duurzame aarde nog niet in het verdienmodel begrepen. Dat kan beter.
Positieve toekomstbeelden
Een beeldverhaal in 8 minuten. https://www.youtube.com/watch?v=2m8YACFJlMg Vanuit de rijksoverheid https://www.collegevanrijksadviseurs.nl/adviezen-publicaties/publicatie/2018/12/06/panorama-nl  Een ruimtelijke verbeelding van hoe Nederland de komende decennia kan veranderen, tegen de achtergrond van de klimaatadaptatie, de hervorming van de landbouw, de verstedelijkingsopgave en de energietransitie.
Lokaal. Vanuit mobiliteit in Rotterdam . https://drift.eur.nl/wp-content/uploads/2016/12/Nieuwe_wegen_inslaan_mobiliteitsarenaRdam.pdf 

Wat zou een klimaatburgerberaad aanbevelen? En hoe zouden die aanbevelingen er uit zien als het burgerberaad zou weten hoe het geldstelsel werkt?

Sluit je aan.
Er zijn tal van organisaties zoals Extinction Rebellion, Urgenda, Greenpeace, Milieudefensie. 
Waar regeringsleiders en het grote bedrijfsleven alle moeite hebben om hun verantwoordelijkheid te nemen, laten kinderen zien hoe het moet en gaan de straat op https://fridaysforfuture.org/ In 7500 steden in de wereld protesteren imiddels 13 millioen kinderen.
Grootouders voor het klimaat https://grootoudersvoorhetklimaat.nl/
fossielvrij https://gofossilfree.org/nl/ enz. enz.
Sluit je aan.  Lees 1 uur per week en informeer jezelf en 1 vriend, vriendin, collega of  organisatie. 

Overige links
Een initiatief vanuit de wetenschap. Uitleg inbegrijpelijke taal. https://www.klimaathelpdesk.org/  

 

This article was updated on March 27, 2021